Frans van Nes 
Translator

on Lyrikline: 26 poems translated

from: estonien to: néerlandais

Original

Translation

VILMA-ADELHEID RÄÄK

estonien | Mats Traat

Siin puhkab õnnetu naisterahvas,
kes oli lapsest saati pahemast silmast pime,
kes ei näinud armastust, ja kui arvas nägevat,
ei tundnud Teda ära, ja kelle kehva nägemise
hävitas vanuigi lõplikult lohakas meditsiiniõde,
kes tilgutas mulle paremasse silma
dikaiinilahuse asemel hoopis põrgukivilahust,
mis sundis mind lausa kisendama.
Kange mürk tegi silmapilk puhta töö.
Nõnda ei läinud täide minu viimane unistus:
näha oma ihusilmaga, kuidas lehvib jälle vabalt
meie vana sinimustvalge; kuulsin vaid
ta plaksumist kõva põhjatuule käes.
Hirmsast valust karjudes pimenes minu maailm,
kord valgeneb ta ülestõusmise jumalikus säras,
mis on heledam kui miljon päikest!

© Mats Traat
from: Harala elulood
Tallinn: Kupar, 2001
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

VILMA-ADELHEID RÄÄK

néerlandais

Hier rust een ongelukkige vrouw
die van kindsbeen af links blind was,
die de liefde niet zag en als ze meende te zien
deze niet herkende, en die uiteindelijk haar slechte zicht
voorgoed inboette door een slordige verpleegster
die in mijn rechteroog helse steendruppels
in plaats van een verdovend middel deed,
zodat ik luid begon te schreeuwen.
Het sterke gif deed bliksemsnel zijn werk.
Zo bleef mijn laatste droom onvervuld:
nog één keer met eigen ogen onze goede
blauw-zwart-witte vlag te zien wapperen; ik hoorde
hem enkel fladderen in de harde noordenwind.
Onder gruwelijke pijnen werd mijn wereld duister,
eens bij de wederopstanding zal hij schitteren
in goddelijke glans, feller dan een miljoen zonnen!

"Woorden in de wind van de Oostzee". Vertaald uit het Estisch door Adriaan van der Hoeven, Theo van Lint, Frans van Nes, Jan Sleumer & Marianne Vogel.

ALVIINE BIRKENBAUM

estonien | Mats Traat

Mu isa olevat surnud hobusevargana vanglas.
Ema rääkis, tal olnud mustad läikivad juuksed.
Mul olid ka mustad juuksed ja sale piht,
seda rääkis mulle Udu sulane Jaan,
kui ta ehale tuli ja kannelt mängis.
Olin kaelakandmisest saati töötüdrukuks,
kandsin läbi pori ja lume vett ning sööma
viieteistkümnele lehmale.
Sõtta minnes kinkis Jaan mulle sinise rätiku.
Ühel kiilasjäisel hommikul prantsatasin
kaelkookudega õue maha,
nikastasin selja ega kõlvanud enam tallu.
Jaan saatis Karpaatidest kirja,
mis lõppes sõnadega: Oota mind, sirguke.
Teine kiri oli venekeelne, selles oli surm.
Asusin kirikukülla, häda õpetas mu õmblema.
Õmblesin palju palituid, kleite ja jakke
Harala vaesemale rahvale.
Õhtuti määrisin kampripiiritusega haiget selga
ja Jaani rätiku muster kulus mulle pähe.
Neljakümnendal aastal olin maareformikomisjonis.
Aasta pärast lasti meid vallamaja taga maha.
Ja sinine rätt oli mul peas.

© Mats Traat
from: Harala elulood
Tallinn: Kupar, 2001
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

ALVIINE BIRKENBAUM

néerlandais

Mijn vader stierf als paardendief in de nor.
Moeder vertelde dat hij zwart glanzend haar had.
Ik had ook zwart haar en een slanke Ieest,
dat zei Jaan, de knecht van Udu,
toen hij in het ochtendgloren kannelliedjes kwam spelen.
Van kleins af werkte ik als stalmeid,
door weer en wind sleepte ik water en voer
voor vijftien koeien.
Toen de oorlog riep gaf Jaan me een blauwe doek.
Op een spekgladde wintermorgen ging ik
met mijn draagjuk op het erf onderuit,
verrekte mijn rug en moest weg van de boerderij.
Jaan stuurde me een brief uit de Karpaten
aan het eind stond: Wacht op me, mijn mereltje.
De tweede brief, in het Russisch, betekende dood.
Ik verhuisde naar dit dorp, de nood leerde me naaien.
Ik naaide veel jassen, jurken en jekkers
voor het armere volk van Harala.
̓s Avonds masseerde ik mijn zere rug met kamferspiritus,
het patroon van Jaans doek sleet in mijn hoofd.
In negenenveertig zat ik in de landonteigeningscommissie.
Eén jaar later schoten ze ons achter het gemeentehuis neer.
De blauwe lap zat om mijn hoofd.

"Woorden in de wind van de Oostzee". Vertaald uit het Estisch door Adriaan van der Hoeven, Theo van Lint, Frans van Nes, Jan Sleumer & Marianne Vogel.

KUSTA JÄRVSON

estonien | Mats Traat

Tuhande üheksasaja üheteistkümnendal aastal
läksin Venemaale Volga äärde
kindral Selivanovi mõisasse viinapõletaja abiliseks.
Pidades seal sõprust kohaliku koolipreiliga
lugesin maateaduse õpikust,
et Läänemere provintsides
elavad eestlased ja lätlased, kelle seedimine
on alles põhusööjate loomade tasemel ja nende
inimeseks muutmiseks kulub mitu aastasada
visa tööd.
See oli balti parunite
häbemata väljamõeldis, laim,
mida õpetati Venemaal lastele ja mida
uskus ka kooliõpetaja Anna Pavlova.
Kes siis veel kui mitte mina,
Harala mõisa karjamehe poeg,
teadis, mida söövad Liivimaal
inimesed ja mida loomad.
Seda sai teada ka Anna Pavlova,
kui ta oli juba Järvsoni Anna
ja koos minuga Eestisse opteerus.

© Mats Traat
from: Harala elulood
Tallinn: Kupar, 2001
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

KUSTA JÄRVSON

néerlandais

In negentienelf
ging ik naar Rusland, naar de Wolga
om op het landgoed van generaal Selivanov
als wodkastoker te werken.
Ik raakte bevriend met de schooljuffrouw
en las in een lesboek over geografie
dat in de Oostzeeprovincies
de Esten en Letten wonen; hun spijsvertering
zou op het peil staan van stro-etend vee
en hun beschaving zou nog eeuwen
noeste arbeid vereisen.
Dat was een onbeschoft verzinsel
van de Baltische baronnen, laster,
die de kinderen in Rusland leerden en die
ook lerares Anna Pavlova geloofde.
Maar wie wist er beter dan ik,
zoon van een veeboer op het landgoed Harala,
wat de mensen in Lijfland aten
en wat de dieren?
Daar kwam ook Anna Pavlova achter
toen ze al Anna Järvson heette
en samen met mij voor Estland opteerde.

"Woorden in de wind van de Oostzee". Vertaald uit het Estisch door Adriaan van der Hoeven, Theo van Lint, Frans van Nes, Jan Sleumer & Marianne Vogel.

AUGUSTIN ALT

estonien | Mats Traat

Kui ma saunas saabusin siia ilma,
voolas Venemaal ja Hispaanias veri,
Haralas sadas jäidet ja meie laudas
määgis musta peaga lammas;
isa teritas toa akna all saagi.
Lauldakse küll:
häid sõnumeid toob kaasa sealt,
aga minule headust ei jagunud.
Naine ütles: suu sul lehkab,
jalad haisevad, ma ei kannata sind!
Kui surin, voolas Afganistanis veri,
Haralas tuli lund nagu kotisuust,
polnud enam ema, isa ega lammast,
vaid tusane valveõde,
ja mul oli üksainus jalg,
teise oli võtnud kolhoosikord
saekaatri näol.

© Mats Traat
from: Harala elulood
Tallinn: Kupar, 2001
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

AUGUSTIN ALT

néerlandais

Toen ik in de sauna op de wereld kwam
vloeide er bloed in Rusland en Spanje,
in Harala ijzelde het en in onze stal
blaatte het schaap met de zwarte kop;
onder het raam sleep vader de zaag.
Men zingt weliswaar:
’k heb al wot mij lust,
maar veel heb ik niet gehad.
Mijn vrouw zei: je stinkt uit je mond,
je voeten meuren, je bent niet te harden!
Toen ik stierf vloeide er bloed in Afghanistan,
in Harala sneeuwde het als een gek,
moeder was dood, vader en het schaap ook,
ik had enkel een nurkse verpleegster
en nog maar één been,
het andere was in de chaos van de kolchoze
weggerukt door een cirkelzaag.

"Woorden in de wind van de Oostzee". Vertaald uit het Estisch door Adriaan van der Hoeven, Theo van Lint, Frans van Nes, Jan Sleumer & Marianne Vogel.

HANS KRASS

estonien | Mats Traat

Kui ma olin kaubalaeva madrus,
mõtlesin, et kõik elav on sündinud veest
ja et unistused on rohelised vetikad,
mille külge polüüpidena kleepuvad naised.
Pärast läks mul midagi rinnus rikki,
mind munsterdati laevast maha,
sain suure hädaga sulaseks venna juurde,
kelle ankur oli piimavinkus.
Kui vend tõmbas palgast maha
kümme krooni, põhjendades seda
võihindade langusega maailmaturul,
ütlesin talle, et tema talu ja tõulehmad,
kogu ta kinnis- ja vallasvara
on ainult suutäis sülge
igaviku kõrtsipõrandal.
Sellest tulid lõppematud tülid.
Tahtsin, et mu hauakivil oleks kiri:
ʻTa süda oli nagu ookeaniaurik elu madala jõel.ʼ
Kuid vend ei täinud isegi korralikku risti panna.

© Mats Traat
from: Harala elulood
Tallinn: Kupar, 2001
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

HANS KRASS

néerlandais

Toen ik matroos op een handelsschip was
dacht ik dat al het leven uit het water kwam
en dat dromen groene algen waren
waar vrouwen als poliepen aan plakten.
Later ging er iets stuk in mijn borst,
ik moest afmonsteren en kon met veel moeite
knecht worden bij mijn broer,
wiens anker in een melkkan hing.
Toen mijn broer tien kronen
van mijn loon aftrok vanwege
de dalende boterprijzen op de wereldmarkt,
zei ik dat zijn boerderij en raskoeien,
al zijn roerend en onroerend goed,
maar een fluim waren
op de kroegvloer van de eeuwigheid.
Daar volgden eindeloze ruzies op.
Op mijn grafsteen had ik de tekst gewild:
‘Zijn hart was als een oceaanstomer
op de ondiepe rivier des levens.’
Maar mijn broer gunde me
zelfs geen fatsoenlijk kruis.

"Woorden in de wind van de Oostzee". Vertaald uit het Estisch door Adriaan van der Hoeven, Theo van Lint, Frans van Nes, Jan Sleumer & Marianne Vogel.

ANNA JÄRVSON

estonien | Mats Traat

Unistasin juuste mustast leegist
ja mustade silmade särast,
aga mehele läksin valgest valgemale.
Mu pojad, kus te küll olete?
Koju tuli vaid Hillar, keskmine.
Kas tõesti on nii
nagu eesti rahvalaulus,
et esimesed heidetakse, tagumised tapetakse,
keskmised koju tulevad?
Mu pojad, pojukesed, poisikesed,
mu pisikesed, pääsukesed,
kuhu te jäite, valgepäised?
Kuhu pean nutma minema,
kibedaid pisaraid valama,
mu pojad, poisikesed?

© Mats Traat
from: Harala elulood
Tallinn: Kupar, 2001
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

ANNA JÄRVSON

néerlandais

Ik droomde van zwart vlammend haar
en de glans van zwarte ogen,
maar ik trouwde met een helblonde man.
Mijn zoons, waar zijn jullie toch?
Alleen Hillar kwam terug, de middelste.
Is het heus zoals in het Estse volksliedje,
dat men de voorsten velt, de achtersten verdelgt,
en de middelsten terugkeren naar huis?
Mijn zoons, zoontjes, zonnetjes,
mijn zwaantjes, zwaluwtjes,
waar zijn jullie gebleven, vlaskoppen?
Waar moet ik heen om te huilen
om bittere tranen te vergieten,
mijn zoons, zonnetjes?

"Woorden in de wind van de Oostzee". Vertaald uit het Estisch door Adriaan van der Hoeven, Theo van Lint, Frans van Nes, Jan Sleumer & Marianne Vogel.

***[Igatsen igavikku]

estonien | Jan Kaus

Igatsen igavikku
aga näha on vaid agullikku räpasust.
Käisin eile luikede tiigil
silmitsesin linde
läksin restorani parti sööma.
Selles restoranis oli kunagi istunud
kuulus poeet.
Ilus aga vaene.

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

Ik verlang naar de eeuwigheid

néerlandais

Ik verlang naar de eeuwigheid
maar ik zie alleen maar achterbuurtzooi.
Gisteren was ik bij de zwanenvijver
ik keek naar de vogels
en ik ging eend eten in een restaurant.
In dat restaurant had ooit
een beroemde dichter gezeten.
Mooi maar arm.

Vertaling Frans van Nes

***[Üks mees]

estonien | Jan Kaus

Üks mees
tahtis alati
keset teatrietendust
lavale joosta
ja midagi inetut teha.

See mees käis
psühhiaatri juures.
Psühhiaatril oli hobi –
ta kogus kärbseid
ja ostukeskustest varastatud
riidepuid.

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

***[Een man]

néerlandais

Een man
wilde altijd
midden onder de voorstelling
het toneel op rennen
en iets rottigs uithalen.

Die man ging
naar een psychiater.
De psychiater had een hobby —
hij verzamelde vliegen
en uit winkelcentra gestolen
kleerhangers.

Vertaling Frans van Nes

KUIDAS KIRJELDADA ARMASTUST?

estonien | Jan Kaus

Ma loodan, et suren varem kui tema.
Aga mis siis, kui see muudab ta sama kurvaks, kui oleksin mina?
Võib-olla oleks siiski parem, kui ta sureb enne mind.
Aga siis on muidugi mul endal väljakannatamatult halb.
Pekki.
Head lahendust siit ei paista.

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

HOE DE LIEFDE TE BESCHRIJVEN?

néerlandais

Ik hoop dat ik eerder doodga dan zij.
Maar als zij daar nou net zo verdrietig van wordt als ik zou zijn?
Misschien is het toch beter als zij het eerst doodgaat.
Maar dan is het voor mezelf natuurlijk weer onverdraaglijk.
Barst.
Hier is geen goede oplossing te vinden.

Vertaling Frans van Nes

Oled alati oodatud

estonien | Jan Kaus

Kristile

Oled alati oodatud. Tule siis kas või teiselt mandrilt, paikadest, kus valitseb aastaringne pilvitus, linnadest, kus trahvitakse üle muru kõndimist ning prügidžunglitest nende ümber. Tule kas või lõunapoolkeralt, ookeanide kohtumiskohast, okastraatidega jagatud maalt, tule isegi siis, kui kõrbed ajavad üle kallaste, inimesed liiguvad ja segunevad, vend ei tunne venda, võõras võõrast, jõgedest saavad rentslid, veresoontest jõed. Minu pärast tule kas või kusagilt mujalt, planeetidelt, kus sajab metaanivihma või kus õhurõhk enesetaputuristide kapsleid laiaks litsub. Tule kas või läbi vasktorude, läbi halli kivi. Oled oodatud ka siis, kui sa ei jaksa või ei julge. Oled oodatud ka siis, kui sa kindlasti ei tule, kui sa tunned ennast nagu narmendavaks disainitud kott, mis on täis sinu ja su omaste musta pesu ning mis jääb igavesti lennujaamade vahel ringlema. Kui sa tuled, istun aias, naabrimees saeb, naabrimees niidab, kuulan parasjagu raadiost maailma viimase mesilase hääl, isegi varesed vakatavad, loen mõttes kolmeni (/ / /) ja sekund pärast kolme peaks aiavärav häält tegema.

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

Je bent altijd welkom

néerlandais

Je bent altijd welkom. Al kom je van een ander continent, uit plaatsen waar het hele jaar bewolking heerst, uit steden waar je beboet wordt als je op het gras loopt en uit de afvaljungles die eromheen liggen. Al kom je van het zuidelijk halfrond, van de plek waar de oceanen elkaar raken, uit land dat door prikkeldraad wordt verdeeld, je mag zelfs komen als de woestijnen buiten hun oevers treden, als het krioelt en wemelt van de mensen, als niemand weet wie bij wie hoort, rivieren in goten veranderen en bloedvaten in rivieren. Kom mijn part ergens anders vandaan, van planeten waar het methaan regent of waar de luchtdruk de capsules van zelfmoordtoeristen verplettert. Al kom je door koperen leidingen, door grijze steen. Je bent welkom, ook als je het niet aankunt of als je niet durft. Je bent ook welkom als je zeker niet komt, als je je een designtas met rafels voelt, die zit volgepropt met de vuile was van jezelf en van je naasten en die voor altijd tussen de luchthavens blijft pendelen. Als je komt, zal ik in de tuin zitten, de ene buurman zaagt en de andere maait het gras, op de radio hoor ik juist het geluid van de laatste bij van de wereld, zelfs de kraaien vallen stil, in gedachten tel ik tot drie (/ / /) en een seconde na de drie zou het tuinhek geluid moeten maken.

Vertaling Frans van Nes

***[alguses oli Sõna]

estonien | Jan Kaus

alguses oli Sõna
mis leidis hääle
hääl võttis suu kuju
suu ümber tekkis pea
pea külge käed-jalad

lõpus on Sõnal
vaja vaid
peopesa soojust

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

***[in het begin was het Woord]

néerlandais

in het begin was het Woord
dat een stem vond
de stem nam de vorm van een mond aan
rond de mond ontstond een hoofd
en aan het hoofd armen en benen

ten slotte heeft het Woord
nog slechts behoefte aan
de warmte van een hand

Vertaling Frans van Nes

***[jumal heitis täringut]

estonien | Jan Kaus

jumal heitis täringut
            kuhu juhus tahtis

täringu nurgad hakkasid kuluma –
            nii tekkiski esimene muna

läks veel miljoneid aastaid
            kuni muna pinnale tekkis
            esimene pragu

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

***[god wierp de dobbelsteen]

néerlandais

god wierp de dobbelsteen
     naar waar het lot hem wilde hebben

de hoeken van de dobbelsteen sleten af —
     zo ontstond het eerste ei

het duurde nog miljoenen jaren
     tot aan het oppervlak van het ei
     de eerste barst ontstond

Vertaling Frans van Nes

TÄNAN

estonien | Jan Kaus

TÄNAN.
Et ei ole pime
ei kanapime, ei värvipime.
Tänan, et pole kurt
ega tumm ega kurttumm.
Oh, tänan, et mul on alles
sõrmed – et pole pidand
töötama saekaatris
või pomme täis kraatris,
et pole pidand magama
tuumaelektrijaamas
või pätte täis rongijaamas.
Tänan, et mul on
jalad ning et mu nägu
ei tõmble, et mul pole
kõikvõimalikke õudseid haigusi
ja unenägusid.
Tänan.

Aga elus pole mul vedanud!

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

BEDANKT

néerlandais

BEDANKT.
Dat ik niet blind ben
niet nachtblind, niet kleurenblind.
Bedankt dat ik niet doof ben
of stom of doofstom.
O, bedankt dat ik vingers
heb – dat ik nooit
aan een zaagslee
of in een krater vol bommen
heb hoeven werken
en dat ik nooit in een atoomstation
of op een station vol zwervers
heb hoeven slapen.
Bedankt dat ik
benen heb en geen tics
in mijn gezicht, dat ik niet
allerlei enge ziektes
of dromen heb.
Bedankt.

Maar het zit me niet mee in het leven!

Vertaling Frans van Nes

AHNUSE TAGAJÄRG

estonien | Jan Kaus

Kasum.

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

GEVOLG VAN HEBZUCHT

néerlandais

Winst.

Vertaling Frans van Nes

PIRMASTU I

estonien | Jan Kaus

Äi ehitas vaatetorni. Maja künka otsas, näeb hästi tähistaevast. Vahin Kapellat ja siis järve. Mu sõber kardab ämblikke ja kõrguse asemel kasemetsa, me kõik pelgame pisut öist järve. Vend ja õde abiellusid, kirik vajus maa alla, tekkis järv. Siin midagi nii suurejoonelist pole toimunud. Naabrinaine olevat söönud tikuväävlit ja vette viskunud. Parema meelega vaatan Arktuurust naabrinaise kunagise kodu ahervareme kohal.

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

PIRMASTU I

néerlandais

Mijn schoonvader heeft een uitkijktoren gebouwd. Een huis op en heuvel, je kunt de sterrenhemel goed zien. Ik tuur naar Capella en vervolgens naar het meer. Mijn vriend is bang voor spinnen en heeft berkenbosvrees in plaats van hoogtevrees, maar een nachtelijk meer vinden we allemaal een beetje eng. Een broer trouwde met zijn zus, de kerk zakte in de grond en er ontstond een meer. Hier is nooit zoiets groots gebeurd. De buurvrouw schijnt luciferzwavel te hebben gegeten en in het water te zijn gesprongen. Met veel genoegen bekijk ik Arcturus vanaf de plek waar haar huis heeft gestaan.

Vertaling Frans van Nes

PIRMASTU II

estonien | Jan Kaus

Siit näeb hästi seda asja, mida nimetame Eesti maastikuks. Õõtsikkaldaga järvesilm. Metsad, mis müürivad vaadet tormidest ja lageraietest hoolimata. Aeg-ajalt sahmab seafarmist haisu. Kui minus voolaks kübekenegi nipernaadit, hakkaksin minema, sest tükk põldu seal metsatukkade vahel justkui küsiks, et mida sa ootad, venivillem selline. Muidugi on kõik proosalisem – teisel pool ürgorgu paistva romantilise kortsna all elavad sopajoodikud. Äial on hea binokkel. Kuu nagu peopesal. Vanarahvas ei lubanud kuukuninga suunas näpuga näidata. Maastik on sellistel öödel kaetud igatsuse õhukese härmatisega.

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

PIRMASTU II

néerlandais

Hiervandaan heb je een goed zicht op wat we het Estische landschap noemen. Een waterspiegel tussen oevers vol kraggen. Bossen die het uitzicht ommuren, ondanks stormen en kaalkap. Soms een vlaag van de stank uit een varkenshouderij. Als ik ook maar een beetje uilenspiegelbloed zou hebben, zou ik op pad gaan, want het veld daarginds tussen de bossen lijkt te vragen: waar wacht je nog op, luiwammes? Natuurlijk is het in het echt prozaïscher — onder de romantische schoorsteen aan de andere kant van het oerstroomdal woont een stel zuipschuiten. Mijn schoonvader heeft een goede kijker. De maan hangt voor het grijpen. Van de oude mensen mocht je nooit naar de maankoning wijzen. In dit soort nachten ligt er een dun dauwlaagje van verlangen over het landschap.

Vertaling Frans van Nes

***[keegi pole öelnud]

estonien | Jan Kaus

keegi pole öelnud
           et peaks olema lihtne

keegi pole öelnud
           et sellise lause omaks peaks võtma

keegi pole öelnud
           et sellise lause vastu astudes
           peaks oma šansse kõrgelt hindama

© Jan Kaus
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

***[niemand heeft gezegd]

néerlandais

niemand heeft gezegd
         dat het gemakkelijk moet zijn

niemand heeft gezegd
         dat je zo’n zin moet onderschrijven

niemand heeft gezegd
         dat je bij het bestrijden van zo’n zin
         je kansen hoog in moet schatten

Vertaling Frans van Nes

***[Vana mees]

estonien | Veronika Kivisilla

Vana mees –
ühe jalaga
oma ainsa eluga
müüriorvas küürakil
maas kerjakarp
mis ammugi ei mäleta
margariini maitset

kui pikk on olnud
kuiv kannatus
mis muutnud on
su põsed pärgamendiks
kus täna voolab vaikse nirena
esimene vihm sel kevadel
mida sa vist enam
nähagi ei lootnud?

karpi poetatud münt
kumba pidi kukud –
ühel pool lootus
teisel meeleheide
nii silmiski
kui tasa minult küsid:
kas tohin sulle öelda tere?

© Veronika Kivisilla
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

Een oude man

néerlandais

Een oude man –
met één been
zijn enige leven
gebukt in een muurnis
voor hem een kuipje
dat allang vergeten is
hoe margarine smaakt
hoe lang duurde
het droge lijden
dat je gezicht heeft veranderd
in perkament
waar vandaag als een dun stroompje
de eerste regen van dit voorjaar langsloopt
die je vast niet had gehoopt
nog te zullen zien?
neervallend muntje
op welke kant kom je terecht –
op de ene hoop
op de andere vertwijfeling
net als in je ogen
als je me zachtjes vraagt
mag ik hallo tegen je zeggen?

Vertaling Frans van Nes

***[Ma räägin unelmate magamistoast]

estonien | Veronika Kivisilla

Ma räägin unelmate magamistoast

avaras voodis ergonoomilisel madratsil
hommikupäikse helluses
ärkab ja ringutab magusalt
täielikult väljapuhanud paar
ei mingeid aukus silmaaluseid

serveeritakse kohvi ja sarvesaiakesi
mis ei pudise
sest selles voodis pole pudi

siin ei hüppa iialgi lapsed
madratsivedrusid välja
ja ei tule kõne alla et voodisse satuks
poriste käppadega peni

ja voodipesu vahetub kui iseenesest
ja tekk ei valgu vastikult
tekikoti ühte otsa
ja laitmatul päevatekil lebab avatud raamat
mida keegi kunagi ei loe

siin ei tüüta ükski kärbes
ega varitse tolmurull
ses voodis magav paar elab regulaarset
ja mõlemat partnerit täielikult rahuldavat
suguelu
hiljuti käidi koos ka
tantristliku seksi kursustel

seepärast on asjatu lisada
et ses voodis ei unistata kõrvalsuhetest
liiati ei heida siia iial päriselt
ükski salaarmsam

siin ei norska keegi viinauimas
ja keegi ei igatse taga kunagist hellust
hõõgudes vaikselt ja valusalt
sünkjas lõputus sügisöös

kõik toimib ärevushäireteta

just selline magamistuba
seesuguse voodiga
on näidiseks üles seatud
ühte kaubakeskusesse

et sa võiksid seda endale lubada
sest oled seda väärt

ma ütlen kaubakeskus
ja mõtlen
siit hangitakse endale elusid ja unesid
uskudes et on saadud soodsalt
suisa kaks või rohkem ühe hinnaga
poole hinnaga

oo kaubakeskus
kui paljude palverändurite päralejõudmine
pilvepiir ja paradiis
(voodiparadiis
vaibaparadiis
kardinaparadiis
terviseparadiis
kommiparadiis
kummiparadiis)
sest siin on kõik
nii ebamaiselt ilus ja hea

ja inimesed kaubakeskuses
mööduvad unelmate magamistoast
ja mõtlevad oma magamistubadele

minagi
seal vähkres öösel minu kõrval
kõrges palavikus poeg
kuldset hommikut ei märganudki kohe
aknad olid udused
kõik olemine ka
ja silme ees tantsisid täpid
aga need võisid ka olla briljantrohelisepritsmed
tosin aastat vanal tapeedil
tost talvest kui mu lapsed tuulerõugetes olid

me möödume kaubakeskuses unelmate magamistoast
kuuled – unelmad kärisevad kui peetud voodipesu

vaid üks magab magusalt muretult
korraks ei mõtle ei unele
heidik kõval pinginukal
kuni turvamees ta paradiisist välja kupatab

ja uni on pooleli ja kõik unenäod ja unelmad ka

ja saabunud on esimesed külmad

© Veronika Kivisilla
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

Ik ga het hebben over een droomslaapkamer

néerlandais

Ik ga het hebben over een droomslaapkamer

op een breed bed op een ergonomisch matras
rekt een stel zich behaaglijk uit
in de koestering van de morgenzon
net wakker en helemaal uitgerust
nergens wallen onder hun ogen
men serveert koffie met croissantjes
die niet kruimelen
want aan dit bed is geen vuiltje te bekennen
hier springen nooit kinderen
de veren uit het matras
en geen sprake van dat een hond ooit
met zijn vuile poten op het bed belandt
en het bed verschoont zich blijkbaar vanzelf
en het dekbed gaat nooit irritant
aan één kant van het overtrek zitten
en op de onberispelijke sprei ligt een boek
waar niemand ooit in leest
hier hindert geen enkele vlieg
en verbergt zich geen stofsliert
het stel in dit bed leidt een regelmatig seksleven
dat beide partners volledig tevredenstelt
onlangs volgden ze samen ook
een cursus tantristische seks
het behoeft dan ook geen vermelding
dat er in dit bed niet van vreemdgaan wordt gedroomd
laat staan dat er ooit echt
een geheime liefde in gaat liggen
hier snurkt niemand zijn roes uit
en niemand verlangt terug naar tederheid van ooit
zacht en pijnlijk gloeiend
in een droeve herfstnacht zonder einde
alles verloopt zonder angststoornissen
uitgerekend zo’n slaapkamer
met zo’n soort bed
is als voorbeeld neergezet
in een winkelcentrum
van wat je je kunt veroorloven
omdat je het waard bent
ik zeg winkelcentrum
en bedenk
hier komt men levens en dromen halen
en gelooft voordelig uit te zijn
wel twee of meer voor de prijs van één
voor half geld

o winkelcentrum
voor hoeveel pelgrims aankomstpoort
wolkenpartij en paradijs
(beddenparadijs
tapijtenparadijs
gordijnenparadijs
gezondheidsparadijs
snoepparadijs
bandenparadijs)
want alles is hier
zo onwerkelijk mooi en goed
en de mensen in het winkelcentrum
lopen langs de droomslaapkamer
en denken aan hun eigen slaapkamers
net als ik
daar lag ’s nachts mijn zoon
met hoge koorts naast me te woelen
ik merkte het gouden morgenlicht niet eens meteen op
de ruiten waren beslagen
net als het hele bestaan
en voor mijn ogen dansten sterretjes
maar dat konden ook spatjes briljantgroen zijn
op het tien jaar oude behang
uit die winter dat mijn kinderen waterpokken hadden
we lopen in het winkelcentrum langs de droomslaapkamer
hoor, daar scheuren de dromen als versleten beddengoed
één slaapt er maar een zorgeloze zoete slaap
zonder te denken of te dromen
een zwerver op een hard bankje
tot een beveiliger hem uit het paradijs verjaagt

en de slaap is onvoltooid en alle dromen ook
en de eerste kou is ingetreden

Vertaling Frans van Nes

LIIGA HEA JOODIK

estonien | Veronika Kivisilla

Kui jalgratast poe ees ketti panin
lähenes lämisedes üks joodik
tahtsin taanduda
kuid ta ütles mulle
kuule
sa unustasid
oma suksut peale sõitu patsutada
jahmusin kuid kuuletusin
pats-pats-pats
tegi käsi sadulale

joodiku silmis välgatas heakskiit:
kuule
sa oled noor ja ilus
aga ära sa ainult
enne kevadist äikest
maha istu

kunagi oli mul kallim
Signe
kah noor ja ilus
aga tema vaat ei kuulanud
ja oligi varsti kole ja sant valmis

vaatasin joodikule otsa
hall habemetüükas nägu
suurem osa hambaid puudu
(kuigi jutt polnud üldsegi hambutu)
aga silmad
olid pikkade ripsmetega
ilusad sinised head

kunagi oli see joodik poisike
kellele käekotist kommi otsiti
öeldi
milline poiss
millised ripsmed
nagu nukuke
oma ema uhkus ja silmarõõm

aga kahjuks liiga hea
mõtlesin kui enne sõitu
oma ratast patsutasin
ja teele kannustasin
taas sadulasse hüppasin
ja minema kimasin
joodik aga istus
poe ette maha
kaugelt enne
esimest kevadist äikest

© Veronika Kivisilla
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre]

TE GOEDE DRONKAARD

néerlandais

Toen ik voor de winkel mijn fiets op slot zette
kwam er lallend een dronkaard aanzetten
ik wilde terugdeinzen
maar hij zei me
zeg
je bent vergeten
je ros na de rit een klopje te geven
ik stond versteld, maar gehoorzaamde
pats-pats-pats
deed mijn hand op het zadel
in zijn ogen twinkelde instemming:
zeg
jij bent jong en mooi
maar je moet nooit
vóór het lenteonweer
op de koude grond gaan zitten
ooit had ik een meisje
ook jong en mooi
maar zij gehoorzaamde dus niet
en algauw was ze lelijk en mank
ik keek de dronkaard aan
een gezicht vol grijze stoppels
de meeste tanden ontbraken
(al waren zijn woorden niet tandeloos)
maar zijn ogen waren
met hun lange wimpers
mooi en blauw en goed
ooit was de dronkaard een jochie
dat van iedereen snoepjes kreeg
ze zeiden
wat een ventje
wat een wimpers
net een popje
zijn moeders trots en oogappel
maar helaas te goed
dacht ik toen ik voor de rit
mijn fiets beklopte
op weg hielp
weer in het zadel sprong
en snel wegreed
maar de dronkaard ging
voor de winkel op de grond zitten
ruim voor
het eerste lenteonweer

Vertaling Frans van Nes

Nad ütlevad

estonien | Indrek Koff

Nad ütlevad, et mäng on väikese inimese töö.
Et ressursse tuleb hallata jätkusuutlikult.
Et tuleb ise elada ja teistelgi elada lasta ja et liikumine on põhivabadus.
Et vanaema pannkoogid on kõige paremad just maasikamoosiga.
Et depressioon on haigus, mida pole vaja häbeneda.
Et vanasti oli tähtis inimene, aga nüüd nähtavasti ainult raha.
Vahel juhtub, et nad jäävad kuulatama.
Ajavad kaela õieli, pea kergelt viltu.

© Indrek Koff
Audio production: Estonian Literature Centre

Ze zeggen

néerlandais

Ze zeggen dat spelen voor kinderen werken is.
Dat je duurzaam met hulpbronnen moet omgaan.
Dat je moet leven en laten leven en dat reizen een fundamentele vrijheid is.
Dat grootmoeders pannenkoeken de beste zijn, vooral met aardbeienjam.
Dat een depressie een ziekte is waarvoor je je niet hoeft te schamen.
Dat vroeger de mens ertoe deed, maar nu blijkbaar alleen geld.
Soms gebeurt het dat ze blijven luisteren.
Ze rekken hun hals, het hoofd ietwat schuin.

Vertaling: Frans van Nes

***[Kõige suurem ja kurvem]

estonien | Veronika Kivisilla

Kõige suurem ja kurvem
on muskusveiseüksindus
Taimõri tundras
kus see asub
ei tea ka muskusveis
kas ta aimab et on
Ovibos moschatus
ja ta kurva turja
melanhoolse maski
taha varjab end keegi
kes pole üldse tümikas
ta kaapab sõraga
lootusetut igikeltsa
sinna alla jäi vist
midagi sooja ja head
alles auravat

© Veronika Kivisilla
from: Kallis kalender
Verb, 2011
ISBN: 9789949912407
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre], 2014

[***Het grootst en het droefst]

néerlandais

Het grootst en het droefst
is muskusosseneenzaamheid
op de toendra van Tajmyr
waar die te vinden is
weet ook de muskusos niet
en evenmin of hij beseft dat hij
een Ovibos moschatus is
en er achter het melancholieke masker
van zijn droeve nek
iemand schuilgaat
die helemaal niet onbehouwen is
hij krabt met zijn hoef
aan de uitzichtloze permafrost
er zit vast nog wel iets
warms en goeds onder
dat nog dampt

Vertaling uit het Estisch: Frans van Nes

TEMA MAJESTEET ESIMENE VALE

estonien | Asko Künnap

Sõnaga suletakse sõna,
raamatuga raamat,
telemängud pitseerivad
ajakirjanduse kinni,
reklaamidega raamitakse
Tema Majesteet – Esimene Vale.
Tõuseb kirju ja kuratlik kuu.

Valuga varjatakse valu,
laipadega laibad,
huumus kasvatab kirgi
ja mitut toitvat vilja.
Sõrmed, randmed murtakse
õigestivastanute kambris.
Kaustad sõlmib Varane Niitja.

Tulega piiratakse tuli,
tõenditega tõendid,
suure reetmise hetkel
näeme vaid pintsakuis selgu,
diktori asemel kõneleb
Tema Majesteet – Esimene Vale.
Laps tõstab vaguneisse nupud.

© Asko Künnap
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre], 2014

ZIJNE MAJESTEIT DE EERSTE LEUGEN

néerlandais

Een woord wordt geblokkeerd door een woord,
een boek door een boek,
tv-spelletjes verzegelen
de journalistiek,
Zijne Majesteit de Eerste Leugen
wordt ingelijst in advertenties.
Een bonte en boosaardige maan komt op.

Pijn wordt verstopt door pijn,
lijken door lijken,
de humus kweekt hartstochten
en allerlei voedzame vruchten.
Men breekt vingers en polsen
in de cel van wie het goede antwoord gaven.
De Vroege Maaier bindt de dossiers in.

Vuur wordt omsingeld door vuur,
bewijzen door bewijzen,
op het moment van groot verraad
zien we slechts ruggen in pak,
in plaats van de nieuwslezer spreekt
Zijne Majesteit de Eerste Leugen.
Een kind laadt knopen in de wagons.

Vertaling uit het Estisch: Frans van Nes

MIDA TEHA ÜRO ERIRAPORTÖÖRIGA

estonien | Asko Künnap

Pigista kuuest sidrunist
nende kuri kuldne mahl,
suuri siiruviirulisi sibulaid
vastupäeva viiluta seitse,
lisa meresoola, pähkliõli,
muljutud musta pipart,
karotiinist pungil porknaid,
lipupunast värsket tšillit.
Ning üks korralikult pestud,
puhastatud eriraportöör,
kes lõigatud on eelnevalt
õnnetoovaiks täringuiks.
Fantaseeri, marineeri, mängi,
laula, lõkkeasemesse mata,
tantsi kuumal kääpal
tuljakut ja mambat!
Serveerida servast tuhasena,
pealekaebustega garneerituna!

© Asko Künnap
from: Mardikate määraja
Näo Kirik, 2011
ISBN: 978-9949-9172-0-4
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre], 2014

WAT TE DOEN MET EEN SPECIALE VN-RAPPORTEUR. Receptgedicht

néerlandais

Pers uit zes citroenen
het kwade gouden sap,
snij tegen de klok in
plakjes van zeven gerokte uien,
voeg zeezout toe en notenolie,
gekneusde zwarte peper
en wortels tjokvol caroteen.
Gevolgd door een ordentelijk gewassen,
schoongemaakte speciale rapporteur,
die van te voren is versneden
tot gelukbrengende dobbelsteentjes.
Fantaseer, marineer, speel,
zing, bedek met hete kolen,
dans de horlepiep en de mamba
op de gloeiende grafheuvel!
Serveer met randjes as,
gegarneerd met aanklachten!

Vertaling uit het Estisch: Frans van Nes

NIMED, SÕNAD, NÕIAMÄRGID

estonien | Asko Künnap

Minu kolmepäevane tütar
joonistab kätega õhku
keerulisi nõiamärke.
Ta magab ja ma näen
tema laugude liikumisest,
kuidas serveris unede taga
kustuvad haprad failid
eelmistes sildumistest siin.
Ja laetakse üles uusi:
piltmõistatusi ja mänge,
lõhnade, värvide, sõnade
ülekaalumise tarkvara
ja esimesi unenäokaarte.
Minu kolmepäevane tütar
joonistab kätega õhku
keerulisi nõiamärke,
avab silmad ja vaatab mind
oma üleni umbuskliku,
nii tumeda nugisepilguga
kuskilt väga kaugelt.
Justkui kohtaks ta mind
üle pikkade aastate
jälle esimest korda.

© Asko Künnap
from: Mardikate määraja
Näo Kirik, 2011
ISBN: 978-9949-9172-0-4
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre], 2014

NAMEN, WOORDEN, HEKSENTEKENS

néerlandais

Mijn dochter van drie
maakt met haar hand
ingewikkelde heksentekens in de lucht.
Ze slaapt en aan de bewegingen
van haar oogleden zie ik
hoe op de server achter de dromen
de broze bestanden
van eerdere aansluitingen vervagen.
En nieuwe worden geüpload:
rebussen en spelletjes,
software om mee na te denken
over geuren, kleuren en woorden,
en de eerste droomkaarten.
Mijn dochter van drie
maakt met haar hand
ingewikkelde heksentekens in de lucht,
opent haar ogen en kijkt me aan
met een intens wantrouwende
zo duistere marterblik
van ergens heel in de verte.
Net alsof ze mij
na vele jaren
voor het eerst terugziet.

Vertaling uit het Estisch: Frans van Nes

ÕHTUKS VÕIB JUHTUDA JUMAL

estonien | Asko Künnap

Alles see valgus laotati,
juba mul hakkabki hämar,
õhtust ma parem ei kõnele,
õhtuks võib juhtuda Jumal.

Kellele armastust näidati,
kes pidi leppima viinaga.
Tänavad koonduvad uneks.
Nimed, jah, nimed on kõigil neil.

Vaevu ma soojust tundsingi,
tapeediks kui linnulaul trükiti,
õhtust ma parem ei mõtlegi,
õhtuks võib juhtuda Jumal.

Kellele ilmamaad lubati,
kes pidi korjama pudeleid.
Kilekott katab, kilekott tapab.
Nimed, jah, nimed on kõigil meil.

© Asko Künnap
from: Mardikate määraja
Näo Kirik, 2011
ISBN: 978-9949-9172-0-4
Audio production: Eesti Kirjanduse Teabekeskus [Estonian Literature Centre], 2014

VANAVOND KAN GOD ZICH VOORDOEN

néerlandais

Nog maar net werd dat licht uitgestrooid,
maar voor mij valt de schemer al in,
van de avond zal ik maar niet spreken,
vanavond kan God zich voordoen.

Aan de een werd de liefde getoond,
de ander moest in wodka berusten.
De straten komen uit in een droom.
Namen, ja, namen, die hebben ze.

Nog maar nauwelijks voelde ik warmte,
of de vogelzang werd tot behang gedrukt,
van de avond zal ik maar niet spreken,
vanavond kan God zich voordoen.

Aan de een werd de wereld beloofd,
de ander moest flessen verzamelen.
De plastic zak dekt, de plastic zak nekt.
Namen, ja, namen, die hebben we.

Vertaling uit het Estisch: Frans van Nes